विद्यालयको अवैध भर्ना शुल्क: कसरी गर्ने उजुरी र कारबाहीको प्रक्रिया?

नेपालको संविधानले आधारभूत शिक्षालाई अनिवार्य र निःशुल्क तथा माध्यमिक शिक्षालाई निःशुल्क पाउने हक सुनिश्चित गरेको छ। सरकारको निर्देशन विपरीत शुल्क लिने विद्यालयलाई कारबाही गर्ने प्रक्रिया तल दिइएको छ:

१

स्थानीय तहमा उजुरी दिने

शिक्षाको अधिकार स्थानीय सरकारको मातहतमा हुने भएकाले सबैभन्दा पहिले नगरपालिका वा गाउँपालिकाको शिक्षा शाखामा लिखित उजुरी दिनुहोस्। उजुरी दिँदा विद्यालयले मागेको शुल्कको बिल वा रसिद प्रमाणको रूपमा अनिवार्य संलग्न गर्नुहोस्।

२

जिल्ला प्रशासन र समन्वय इकाई

स्थानीय तहबाट सुनुवाइ नभएमा जिल्ला शिक्षा समन्वय इकाई वा जिल्ला प्रशासन कार्यालय (CDO Office) मा उजुरी गर्न सकिन्छ। अनुगमन समितिले यस्ता विद्यालयमाथि तत्काल छानबिन गर्ने अधिकार राख्दछ।

३

हेलो सरकार र अख्तियार

• हेलो सरकार: ११११ मा फोन गरेर वा अनलाइन पोर्टल मार्फत सिधै प्रधानमन्त्री कार्यालयमा गुनासो टिपाउन सकिन्छ।
• अख्तियार: सरकारी अनुदान लिने सामुदायिक विद्यालयले शुल्क मागेमा यो भ्रष्टाचार मानिन्छ, जसका लागि अख्तियारमा उजुरी दिन सकिन्छ।

४

सामूहिक दबाब

व्यक्तिगत रूपमा भन्दा अभिभावक संघ वा स्थानीय विद्यार्थी संगठनमार्फत सामूहिक आवाज उठाउँदा विद्यालय प्रशासनमाथि छिटो र प्रभावकारी दबाब पर्दछ।

कारबाहीको दायरा

• नियम विपरीत लिएको शुल्क फिर्ता गराई भारी जरिवाना गर्ने।
• पटक-पटक नियम मिच्ने विद्यालयको अनुमति वा सम्बन्धन खारेज गर्ने।
• विद्यालयको नाम सार्वजनिक गरी स्पष्टीकरण सोध्ने।

शिक्षा व्यापार होइन, अधिकार हो!

यदि तपाईँको क्षेत्रमा पनि यस्तै समस्या छ भने सचेत बन्नुहोस् र आवाज उठाउनुहोस्।

यस्तै जानकारीमूलक सामग्रीका लागि हाम्रो वेबसाइट फलो गर्दै गर्नुहोला।